Programata za prevencija od psihoaktivni supstanci (droga alkohol i tutun) e izrabotena soglasno univerzalnite principi za unapreduvawe na zdravjeto, aktivnostite vo ramki na razli~ni nivoa na prevencija, no i vrz strate{kite dokumenti za suzbivawe na ovie problemi kaj mladata populacija (Nacionalnata strategija za mladi na RM, Nacionalnata stregija za drogi na RM, Nacionalnata strategija za HIV/SIDA na RM kako i akcionite planovi proizlezeni od gorespomenatite nacionalni strategii.

      Unapreduvaweto na zdravjeto se sproveduva niz politika za razvoj na zdravi `ivotni stilovi kaj mladite lu|e so poseben akcent za ovozmo`uvawe na kvalitetno obrazovanie, kulturni sodr`ini, fizi~ki aktivnosti preku sportot i rekreacijata, zdrava ishrana i sl.

      Op{tata cel na ovaa programa e spre~uvawe na nastanuvawe na problemi povrzani so zemawe na psihoaktivni supstancii - PAS (droga, alkohol i cigari), doprinos za {to porano otkrivawe na mladi koi upotrebuvaat psihoaktivni supstancii, i motivirawe na mladite da prestanat so koristewe, ubla`uvawe na negativnite efekti nastanati od upotreba na psihoaktivni supstancii.

      Specifi~nite celi se za{tita na mladite od upotreba i posledici na PAS, zgolemuvawe na svesta kaj mladite za problemite i posledicite od u`ivawe na PAS, za{tita na zaednicata od antisocijalno i kriminalno odnesuvawe povrzano so upotreba na PAS i sl.

      Strate{ka cel na programata e unapreduvawe na tehni~kite uslovi i stru~no usovr{uvawe na sorabotnicite preku nabavka na oprema i organizirawe na studiski patuvawa i vospostavuvawe i unapreduvawe na sorabotka so me|unarodni partneri zaradi unapreduvawe na programata za prevencija i nejzino finansirawe.

      Osnovni principi za deluvawe vo oblasta na prevencija, a se del od ovaa programa se: partnerstvo (multidiscipliniran pristap, konzistentnost i komplementarnost), koordinacija (upravuvawe i planirawe na aktivnosti na lokalno nivo), komunikacija (vklu~uvawe na site zainteresirani strani), informiranost (planirano i i standardizirano sobirawe na informacii, nivna razmena i plasirawe vo javnosta), istra`uvawe (kontinuirano istra`uvawe, analiza i interpretacija na podatocite), monitoring (razrabotka i primena na merlivi indikatori, o~ekuvani rezultati, pratewe i nadzor na aktivnostite) i evaluacija (analiza i procenka na rezultatite, dostapnost na rezultatite i modifikacija na interventnite merki).

      Korisnici na programata se site gra|ani/ki od op{tina Ohrid, koi indirektno }e bidat vklu~eni vo aktivnostite i se op{ta celna grupa, dodeka direktni korisnici na koi }e bide fokusirana programata se deca i mladi na vozrast od 11 do 18 godini roditeli, nastavnici i vozrasni koi rabotat so mladi

      Programata za prevencija }e se realizira niz slednite aktivnosti:

Istra`uvaweto }e se organizira vo periodot oktomvri - noemvri i }e pretstavuva podgotvitelen period za zapo~nuvawe na kampawata za prevencija od droga, alkohol i tutun. Vo ramkite na istra`uvaweto }e bidat anketirani u~enici vo osnovnite i srednite u~ili{ta, roditeli i nastavnici. ]e bidat podgotveni tri anketni pra{alnici, za sekoja celna grupa posebno. Celta na ova istra`uvawe e da se sogledaat razmisluvawata na celnite grupi vo odnos na odredeni pra{awa povrzani so gorenavedenite problemi so koi se sre}avaat mladite. ]e bidat anketirani 1200 ispitanici, u~enici, sredno{kolci, roditeli i nastavnici. Istra`uvaweto }e se sprovede vo 9 osnovni i 4 sredni u~ili{ta. Za sekoja struktura na ispitanici }e se podgotvi razli~en anketen pra{alnik so cel da se sogledaat mislewata na u~enicite, nastavnicite i roditelite poedine~no. Na ova istra`uvawe mu prestojat sredbi so stru~ni lica koi }e pomognat vo podgotovkata na pra{alnicite. Ovaa aktivnost }e se realizira vo periodot oktomvri-noemvri 2008.

Vo periodot dekemvri-januari }e bidat podgotveni i ispe~ateni edukativno propagandni materijali, koi }e se koristat vo tekot na kampawata za prevencija. Od edukativnite materijali predvideno e da se ispe~atat edukativni bro{uri za u~enicite vo osnovnite i srednite u~ili{ta, a od propagandnite materijali predvideno e da se ispe~atat posteri, flaeri, maici, karti~ki i {e}er~iwa.

Bro{urkata }e vide vo format A4 na tri preklopi, vo poln kolor, izrabotena na kunzdruk 135 gr. Vo nea }e gi ima osnovnite informacii vo vrska so bolestite na zavisnost, posledicite od niv, kako i osnovnite na prevencija, a isto taka }e sodr`i osnovni informacii za nositelite na programata. Bro{urkata }e se distribuira na edukativnite tribini. Flaerot }e pretstavuva promotiven materijal, koj }e se koristi za promocija na kampawata vo po{irokata javnost, pri organiziraweto na hepeninzite i specijalnite nastani.  Flaerot }e sodr`i kratki informacii i poraki koi kampawata saka da gi prenese do mladite, }e bide vo poln kolor, so vizuelni efekti koi privlekuvaat vnimanie. Posterot }e se koristi isto taka kako promotiven materijal, na koj }e bidat istaknati logoto i mototo na kampawata, a isto taka }e ima i soodvetna ilustracija koja }e asocira na borbata protiv bolestite na zavisnost.  Maicite }e se koristat na hepeninzite, specijalnite nastani i tribinite, so cel da se postigne pogolema vidlivost vo javnosta, a isto taka preku logoto i mototo na kampawata koi }e bidat ispe~ateni na niv, }e se prenesuva porakata za zdrav `ivot bez poroci. Dopisnite karti~ki isto taka }e pretstavuvaat promotiven materijal. ]e se ispe~atat tri razli~ni karti~ki, za sekoj od porocite po edna. Sekoja karti~ka }e prenesuva po edna poraka. [eker~iwata, koi se planirani kako promotiven materijal, se nameneti za promocija na kampawata po kafeteriite, kade naj~esto se sobiraat i izleguvaat mladite. ]e bidat odbrani mesta kade tie }e bidat distribuirani. Na niv }e bidat ispe~ateni poraki preku koi preventivno }e se deluva kaj mladite.

Vo mesec januari, vo zavisnot od rezultatite od istra`uvaweto }e se napravi detalna programa za organizirawe na tribinite vo osnovnite i srednite u~ili{ta, pri {to }e se obrne vnimanie vo zavisnost od odgovorite, da se prilagodat i tribinite vo sekoe u~ili{te oddelno.

Vo tekot na podgotovkata na programata }e bidat formirani 7 timovi od po dvajca u~enici koi }e dobijat obuka za organizirawe na PR edukacija. 

PR edukacijata }e ja rakovodi Hristijan Jankulovski od HOPS, opcii za zdrav `ivot od Skopje, a }e se realizira vo mesec januari 2009 godina.

4. Organizirawe na tribini vo osnovnite i srednite u~ili{ta  

Vo mesec fevruari }e zapo~ne da se realizira programata za prevencija, preku organizirawe na tribini. Vo osnovnite u~ili{ta }e bidat organizirani 18 tribini, a dodeka vo srednite u~ili{ta predvideno e da se organiziraat 8 tribini podeleni vo tri ciklusi. Sekoj ciklus }e opfati po edna tema (droga, alkohol i tutun), a vo realizacija na tribinite }e se napravat napori da se vklu~at i stru~nite slu`bi vo u~ili{tata, kako i soodvetni stru~ni kadri od soodvetni instituci. Na tribinite na sekoj u~esnik }e mu bide podelena edukativna bro{urka, vo koja }e bidat opfateni informaciite koi }e bidat prezentirani na tribinte. Prezentaciite na tribinite }e bidat vizuelno prezentirani preku PP prezentacii, po {to }e sleduva sesija na pra{awa i odgovori organizirana od edukatorite, a na krajot }e bide ostaven prostor za postavuvawe na pra{awa od strana na u~enicite. Isto taka }e bidat organizirani i 13 sredbi so roditeli i nastavnici.  

So cel da se postignat povidlivi efekti od programata, predvideno e realizirawe na mediumska kampawa, koja }e se realizira preku TV Moris i MH radio. Vo ramki na kampawata }e bidat kontinuirano emituvani radio i TV spotovi, a predvideno se i 16 gostuvawa vo emisii vo periodot fevruari - maj i septemvri - dekemvri. ]e se nastojuva na TV  i radio emisiite da se donesat kako u~esnici stru~ni i kompetentni lica, pretstavnici na nacionalni i lokalni dr`avni institucii, pretstavnici na zdru`enija na gra|ani koi ja tretiraat ovaa problematika, kako i odredena brojka na mladi koi direktno }e zboruvaat za svoite iskustva vo vrska so problemite od bolestite na zavisnost.

Vo tekot na realizacijata na kampawata za prevencija, predvideno da se organiziraat sportsko rekreativni aktivnosti, so cel da se promovira rekreativniot sport kako zdrav stil na `iveewe. Sportsko rekreativnite aktivnosti }e se reazliraat vo tekot na periodot fevruari-april i oktomvri dekemvri 2009 godina. Vo osnocnite u~ili{ta }e se organiziraat turniri vo dru{tveni igri ({ah, ne luti se ~oveku, tvister) a dodeka za u~enicite vo srednite u~ili{ta }e se organiziraat turniri vo mal fudbal i ko{arka. Ovie aktivnosti }e se realiziraat kako del od programata za razvoj na rekreativniot sport, koja Mladinski Sovet Ohrid ja realizira ve}e vtora godina.    

Vo ramki na kampawata za prevencija }e bidat organizirani  hepeninzi i specijalni nastani za promocija na celite i aktivnostite na kampawata. ]e bidat organizirani koncerti, mar{evi, uli~ni akcii i sl. so cel mladite masovno da se vklu~at vo ovie aktivnosti. Na ovie nastani }e bidat distribuirani bro{uri, flaeri i karti~ki a vo denovite na oddr`uvawe na nastanite po kafeteriite }e se distribuiraat {eker~iwa. Ovie nastani }e se organiziraat na odredeni datumi, koi vo svetot se odbele`uvaat kako denovi protiv narkomanijata, nikotinizmot, alokoholot kako na primer 7 april, svetski den na zdravjeto, 31 maj, svetski den na borbata protiv pu{eweto, 26 juni, svetski den na borbata protiv zloupotreba na drogata, 12 avgust, me|unaroden den na mladite, 1 dekemvri, svetski den na borbata protiv HIV/SIDA i sl.

Vo ramki na programata, kako pilot proekt }e zapo~ne da se realizira ,,internet sovetuvali{teto,,.  Za taa cel }e bide otvorena posebna internet adresa koja }e bide promovirana vo osnovnite i srednite u~ili{ta, a }e bide stavena i na promotivnite materijali. Na ovaa adresa }e mo`at da se postavuvaat pra{awa povrzani so bolestite na zavisnost, a na istite odgovori }e davaat stru~ni lica koi ke bidat del od timot koj }e ja realizira programata za prevencija. Sovetuvali{teto }e bide nameneto kako za u~enicite, taka i za nivnite nastavnici i roditeli. Vo ramki na ovoj proekt }e se formira stru~en tim od pedagog, psiholog, psihijatar, neuropsihijatar, nevrolog, socijalen rabotinik i defektolog. Timot }e se sostanuva dva pati vo mesecot i }e dava odgovor na postavenite pra{awa. Dokolku nekoe od pra{awata bara iten odgovor, soodvetnoto stru~no lice }e se iskontaktira vedna{.